Nog geen uur na het schietincident tijdens het White House Correspondents’ Dinner met Donald Trump overspoelden de meest bizarre complottheorieën de sociale media. De meest gedeelde theorie op X, Facebook en TikTok was dat het allemaal ‘staged’ was, ofwel in scène gezet door Trump zelf. Dat zou dan zijn gedaan om de aandacht af te leiden van slechte peilingen of de oorlog met Iran.
Alleen al op X werden meer dan 300.000 berichten geplaatst met de term ‘staged’. Andere socialemediagebruikers wezen – zoals vaker, zonder enig bewijs – naar Israëlische groeperingen die aan de touwtjes zouden trekken, soms ondersteund door beelden die duidelijk met AI zijn gemanipuleerd. De Russische staatszender RT hielp actief mee aan het versterken van allerlei wilde theorieën.
Een van de meest gedeelde geruchten was de bewering dat de dader ter plekke was doodgeschoten. Hij werd in werkelijkheid levend gearresteerd. Er zijn beelden vrijgegeven waarop te zien is dat hij ontkleed op de grond ligt. Zelfs toen correcties werden geplaatst, kregen die maar een fractie van het aantal weergaven vergeleken met de theorieën die miljoenen keren werden bekeken.
Haperende verbindingen
Toen de telefoonverbinding van Fox News-verslaggeefster Aishah Hasnie haperde tijdens haar verslag vanuit de balzaal, was ook dat voor complotdenkers meteen sluitend bewijs: het netwerk probeerde haar verhaal opzettelijk te onderdrukken. Dat de verslaggeefster vervolgens tekst en uitleg gaf over de slechte verbinding was niet meer van belang.
Ook complottheorieën over eerdere gebeurtenissen werden nieuw leven ingeblazen; zo zijn er nog steeds veel invloedrijke accounts die beweren dat de eerdere aanslag op Trump in Pennsylvania, twee jaar eerder, in scène was gezet, ondanks dat daar twee doden vielen.
Wie jaagt de theorieën aan?
De theorieën worden aangejaagd door notoire influencers op X, Facebook en TikTok, die inspelen op de informatiekloof om volgers en vooral advertentie-inkomsten te genereren. Soms doen zij dat met gemanipuleerde AI-beelden als bewijs.
Daar komt ook altijd psychologie bij kijken: veel mensen zoeken online vooral naar informatie die hun eigen overtuigingen bevestigt. „De waarheid achterhalen en feiten controleren kost tijd”, zegt Amanda Crawford, mediawetenschapper aan de Universiteit van Connecticut, in The New York Times.
„Maar daar heeft het publiek geen geduld voor, en dus zie je meteen verhalen opduiken die inspelen op wat mensen wíllen horen en die handig gebruikmaken van de vooroordelen van de mensen die ze verder verspreiden.”
Nieuwe balzaal
Maar Amerikaanse specialisten wijzen ook naar Trump zelf. De president greep het incident online meteen aan voor zijn eigen agenda — in dit geval zijn wens om een nieuwe balzaal bij het Witte Huis te bouwen voor betere veiligheid. Prompt nam een deel van zijn achterban dit over.
