Opvarenden van de door Israël geënterde hulpvloot voor Gaza spreken in schokkende getuigenissen over mishandelingen en seksueel geweld terwijl ze gevangen zaten.
Enkele dagen nadat het Israëlische leger de flotilla-hulpvloot op weg naar Gaza enterde, komen aangrijpende getuigenissen naar buiten over de behandeling van de opvarenden. Activisten uit verschillende landen verklaren dat Israëlische militairen en gevangenispersoneel hen beschoten met rubberen kogels en zich schuldig maakten aan marteling en seksueel geweld.
Global Sumud Flotilla, een internationale vloot van vijftig schepen met hulpgoederen voor Gaza, werd afgelopen week illegaal door Israël geënterd in internationale wateren. In totaal zijn ruim vierhonderd opvarenden, onder wie zes Nederlanders, aangehouden en met marineschepen naar de Israëlische haven van Ashdod gebracht, waarna zij zijn vastgezet.
Vast op de ‘martelboot’
Een van deze Israëlische marineschepen noemen de opvarenden tegenover de organisatie van de internationale hulpvloot de ‘martelboot’. Het schip zou een geïmproviseerde gevangenis zijn, waar 180 activisten zijn vastgehouden. Het was ‘de belangrijkste locatie van intens geweld’ tegen de opgepakte opvarenden, laat de organisatie weten in een bericht dat vrijdag is verspreid via Telegram.
Global Sumud Flotilla spreekt van minstens twaalf gevallen van seksueel geweld op het ‘martelschip’. Een van die incidenten zou gaan om een anale verkrachting en gedwongen penetratie met een handvuurwapen. Ook spreekt de organisatie over ‘betasting’ en ‘trekken aan geslachtsdelen’.
Trouw kon deze aantijgingen niet onafhankelijk verifiëren. De krant vergeleek wel verklaringen van meer dan tien activisten uit verschillende landen, die journalisten onder hun eigen naam te woord stonden. Daarnaast namen we contact op met organisaties als Amnesty International om informatie te controleren.
‘Bij binnenkomst mishandeld’
Zeker vijf individuele deelnemers, waaronder een Australiër, een Braziliaan en Italianen, verklaarden tegenover verschillende media over mishandeling en seksueel geweld, waaronder verkrachting, zonder in detail te treden.
Deze krant sprak in Istanbul met enkele Nederlandse opvarenden die een deel van de beschuldigingen van de organisatie en individuele opvarenden bevestigen. “Ik zat op een van de drie gevangenisschepen”, zegt opvarende Pieter Rambags na aankomst in Istanbul. “Het was het meest gruwelijke schip. Alle 180 mensen aan boord zijn mishandeld bij binnenkomst.”
Zelf verklaart hij een knie ‘keihard in mijn maagstreek’ te hebben gehad. Ook meldt Rambags dat op het schip waar hij vastzat seksueel misbruik plaatsvond en opvarenden hersenschuddingen opliepen.
Schoppen en tasergeweld
In totaal meldt de flotilla-organisatie tientallen mensen met botbreuken en minstens vijftien gevallen van seksueel geweld. Ook spreekt ze over flitsgranaten die in groepen gedetineerden werden gegooid en langdurige ondervragingen.
‘Ik kan zeggen dat iedereen op veel manieren is mishandeld’, zegt activiste Veronica Otero in een verklaring van de flotilla-organisatie. Ze zat op een van de marineschepen. ‘Onder hen waren er 36 met botbreuken (…). Mensen konden niet ademen.’ Een andere activist, Yassine Benjelloun, verklaart dat hij in een donkere container is gegooid. ‘(…) En dan word ik geslagen, eerst op mijn hoofd, dan in mijn ribben, dan val ik, en dan schoppen ze me.’
Juliet Lamont, een Australische filmmaker, spreekt tegenover The Guardian over Israëlische soldaten die haar seksueel hebben misbruikt en geslagen. “We werden gemarteld”, zegt ze.
In een video-interview dat de flotilla-organisatie heeft verspreid, vertelt de Spaanse activist Mi Hoa Lee over vier mannen die haar in haar gezicht sloegen. “Ik viel en stond weer op, viel weer op de grond, stond weer op, en toen begonnen ze me meer dan een minuut lang met een taser te bewerken. (…) Toen bleven ze me slaan tot ik bijna mijn bewustzijn verloor.”
Onderzoek justitie in Italië
In een reactie aan deze krant wijst een woordvoerder van het Israëlische leger (IDF) ‘alle beschuldigingen van misbruik door IDF-soldaten (…) van de hand’. De woordvoerder schrijft dat er procedures zijn voor respectvolle en gepaste behandeling van de deelnemers van de onderschepte schepen. ‘Er zijn binnen de IDF geen concrete incidenten bekend van afwijkingen van deze procedures’.
De IDF zegt alle concrete klachten hierover grondig te zullen onderzoeken. ‘Een elite-eenheid van de Israëlische gevangenisdienst was gedurende de hele reis naar Israël aan boord van de IDF-schepen aanwezig en was verantwoordelijk voor het gedeelte waar de deelnemers werden vastgehouden.’
De Israëlische gevangenisdienst ontkent alle aantijgingen. ‘De geuite beschuldigingen zijn vals en volledig ongegrond’, staat in een verklaring waar persbureau Reuters over bericht.
Eerdere mishandelingen
In totaal zijn ruim 350 activisten naar een forensisch medisch instituut gebracht in Istanbul na hun vrijlating, meldt de Turkse aanklager tegenover Turkse media. Inmiddels hebben 167 activisten een verklaring afgelegd en is van ruim 200 activisten een forensisch medisch rapport opgemaakt.
Over de inhoud van de rapportages is nog niets bekend. De Turkse justitie doet onderzoek naar onder meer mishandeling van activisten.
De Palestijnse mensenrechtenorganisatie Adalah verleent juridische bijstand aan de opvarenden. Marjon Rozema, woordvoerder van Amnesty International, schrijft aan Trouw dat advocaten van Adalah melding hebben gemaakt van onder meer ‘ernstige vernedering, seksuele intimidatie en mishandeling’.
Bij een eerdere hulpactie van Global Sumud Flotilla, in oktober 2025, heeft Amnesty mishandeling en misbruik gedocumenteerd van activisten aan boord. Ook toen onderschepte het Israëlische leger schepen. Het Openbaar Ministerie in Rome doet onderzoek naar 36 Italiaanse activisten die eerder te maken zouden hebben gehad met marteling en andere vormen van mishandeling.
Minister Gvir bespot gevangenen
De Israëlische minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben Gvir publiceerde zelf beelden van een bezoek dat hij bracht aan de Ketziot-gevangenis in de Negevwoestijn. Te zien was hoe activisten van de flotilla hardhandig over de grond werden gesleept, en hoe hij hen bespotte. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei dat het optreden van Ben-Gvir ‘niet strookt met de waarden en normen van Israël’.
Amnesty International zegt in reactie dat de beelden waarop Ben-Gvir vastgehouden activisten bespot, ‘slechts het topje van de ijsberg’ zijn als het gaat om de stelselmatige mishandelingen van Palestijnen in Israëlische gevangenissen en elders. ‘Marteling en andere vormen van mishandeling van Palestijnse gevangenen zijn al decennialang een wrede realiteit’, schrijft woordvoerder Rozema.
Druk op Israëlische minister neemt toe
De internationale druk op de ultranationalistische Israëlische minister Itamar Ben-Gvir neemt toe. Na Italië roept ook Frankrijk de EU op om sancties tegen hem uit te vaardigen na de video met flotilla-activisten.
In een bericht op X kondigt de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, aan dat Ben-Gvir de toegang tot Frankrijk wordt ontzegd. Ook vraagt hij de EU om maatregelen tegen de minister te nemen, net als Italië dat vrijdag al deed.
In Nederland geldt de Israëlische ultranationalist al meer dan een jaar als ongewenst vreemdeling. Vrijdag nam ook het pro-Israëlische platform CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël) openlijk afstand van Ben-Gvir. (ANP)
